Het nut van (het archief van) het Nut
Lezing maandag 26 september 2011 in de Vredehorst te Wageningen
Aanvang 20.00 uur.

P.M. Kernkamp
Archivaris gemeente Wageningen.

De Maatschappij tot Nut van het Algemeen, kortweg: ‘t Nut, is in 1784 in Edam opgericht, met als doel beter onderwijs voor het volk. Goed onderwijs voor iedereen leidde volgens de oprichters namelijk tot “vorming, verbetering en beschaving van den burger”. In 1807 werd een Wageningse afdeling, een “departement”, opgericht.

Het Nut is in de ruim twee eeuwen van zijn bestaan bekend geworden door tal van initiatieven. Door het departement Wageningen werden lezingen en concerten georganiseerd, en werden o.a. een bank, kleuterschool en bibliotheek opgericht. Tussen 1835 en 1945 speelde het Nut een belangrijke rol in de Wageningse samenleving. Oudere Wageningers herinneren zich nog het grote Nutsgebouw dat tussen 1907 en 1966 in de Stationsstraat stond en waarin o.a. de Nutsspaarbank was gehuisvest.

Na de oorlog raakte de traditionele rol van het Nut langzaam overbodig doordat de overheid de meeste taken had overgenomen. In 1979 werd het departement Wageningen opgeheven. In 1984 is het archief van het departement aan de gemeente geschonken en sindsdien bevindt het zich bij het Gemeentearchief Wageningen, waar het in 1988 werd geïnventariseerd. Later kwamen nog aanvullingen binnen, zodat het archief in totaal zo’n 19 meter beslaat. In die meters is van alles te vinden over het Wageningen van de negentiende en twintigste eeuw.

Op 14 september 2011 is de geheel vernieuwde en aangevulde Roll of Honour van de Slag om Arnhem in restaurant Schoonoord in Oosterbeek gepresenteerd.

De eerste editie van de Roll of Honour is in 1986 door de Vereniging Vrienden van het Airborne Museum uitgegeven. Deze was samengesteld door Jan Heij uit Hengelo. Daarna zijn er in de loop der jaren drie herdrukken met aanvulling uitgekomen. Intussen zijn veel nieuwe gegevens bekend geworden mede doordat archieven toegankelijker zijn dan voorheen.

Een team van ruim 12 amateur-historici uit binnen- en buitenland heeft enkele jaren onder leiding van Geert Maassen en Philip Reijders intensief gewerkt om samen met Jan Heij de bestaande Roll of Honour aan te vullen en te corrigeren . Het resultaat is een in feite geheel nieuwe uitgave die ook weer uitgebracht wordt door deVereniging Vrienden van het Airborne Museum.

Er zijn 24 nieuwe namen met bijbehorende gegevens opgenomen, 10 namen zijn vervallen omdat ze niet bij de Slag om Arnhem betrokken waren of niet tijdens of ten gevolge van de gevechtshandelingen overleden zijn.
De cijfers van Appendix A geven aan dat 1915 mannen, inclusief 243 van de luchtmacht en 82 Air Despatchers, om het leven kwamen. Slechts bij ruim 570 van hen zijn de teksten niet veranderd sinds de vorige uitgave.
Veel aanvullende gegevens werden toegevoegd over degenen die in Duitsland in kampen of ziekenhuizen stierven.
Nieuwe informatie werd gevonden in de z.g. ‘casualty files’ in de National Archives in Londen. Oorspronkelijke Poolse militaire documenten in The Polish Institute and Sikorski Museum werden geraadpleegd.
De gegevens over de gewonden in Apeldoornse ziekenhuizen werden op een rijtje gezet, en voor dit boek beschikbaar gesteld.
De archieven van de Commonwealth War Graves Commission werden grondig nageplozen.

Er is een hoofdstuk over de onbekende soldaten toegevoegd. Ruim 280 graven van onbekende militairen zijn op dit moment bekend waarvan 240 op het Arnhem Oosterbeek War Cemetery. De door Jan Hey vervaardigde tabel (Appendix A) laat zien dat 424 militairen nog worden vermist. Het voorgaande betekent dus dat de menselijke resten van ongeveer 140 leden van militairen die betrokken waren bij de Slag om Arnhem nimmer zijn aange­troffen of dat de vondst daarvan niet werd gemeld.

De Roll of Honour heeft een moderne lay-out en vormgeving gekregen. Er zijn 225 foto’s en andere illustratie opgenomen. Het boek telt 272 pagina’s.

Door sponsoring is de prijs van dit boek slechts € 24,95.

Het boek is te koop in het Airborne Museum in Oosterbeek en bij de plaatselijke boekwinkels in Oosterbeek. Ook is het boek te bestellen bij de Vereniging Vrienden van het Airborne Museum via info@vriendenairbornemuseum.nl of per telefoon 0318-638633.
De verzendkosten zijn € 7,50.

.

 

.

 

 


[ Nieuwsarchief ]